Glavni grad Crne Gore – sve što treba da znate o Podgorici

Crna Gora je poznata po svojoj zadivljujućoj prirodi, očaravajućim znamenitostima i impresivnim pejzažima – od šarmantnih primorskih gradova do veličanstvenih planina i prostranih nacionalnih parkova. Ipak, glavni grad Podgorica često ne dobija pažnju koju zaslužuje.

Još interesantnije je da Podgorica nije jedini glavni grad Crne Gore; istorijski grad Cetinje takođe nosi ovu titulu. Ne brinite, više o tome ćete saznati kako budete čitali dalje.

Za mnoge putnike i turiste, pitanje koji je glavni grad Crne Gore može biti zbunjujuće, naročito kada dva grada dijele ovu ulogu, svaki sa svojom specifičnom funkcijom. U ovom članku, detaljnije ćemo pogledati oba grada i njihove jedinstvene uloge, s posebnim fokusom na Podgoricu, glavni grad Crne Gore.

Glavni grad Crne Gore je Podgorica. Ona predstavlja politički, ekonomski i kulturni centar. dok Cetinje nosi titulu prijestonice – istorijskog glavnog grada i ostaje važan kulturni i simbolički centar Crne Gore.

Podgorica je središte vladinih institucija, moderne infrastrukture i trgovine, dok Cetinje zadržava svoje istorijsko značenje kao bivša kraljevska prijestonica.

Glavni grad Podgorica je smješten u centralnoj Crnoj Gori, u predjelu ispresijecanom riječnim koritima. Rijeke Morača i Ribnica protiču kroz sam grad, dok Zeta, Cijevna, Sitnica i Mareza protiču u njegovoj neposrednoj blizini.

Za razliku od većeg dijela zemlje, prijestonica Crne Gore se nalazi u predjelu koji je mahom ravan, odnosno u sjevernom dijelu Zete, sa izuzetkom okolnih brda koja okružuju grad.

Jedno od brda koja okružuju grad se zove Gorica i po njemu je Podgorica dobila ime. Naziv je sastavljen od riječi „pod” (ispod) i „gorica” (malo brdo). U doslovnom značenju, Podgorica znači „naselje ispod Gorice”.

Podgorica se nalazi na oko 44 metara nadmorske visine. Važi za jedan od najnižih glavnih gradova u Evropi, što doprinosi njenoj toploj klimi i vrelim ljetima.

Podgorica ima 185 937 stanovnika, od kojih je većinsko stanovništvo crnogorskog porijekla, dok Srba ima tek znatno manje. Ostale nacionalne manjine su Albanci i Bošnjaci.

Ako se pitate koji je najveći grad u Crnoj Gori, odgovor je Podgorica. Ovo je ubjedljivo največi grad, sa čak trećinom ukupne populacije koja ovdje živi.

Najbliža planina Podgorici je Rumija i ona se nalazi u pravcu juga, između Skadarskog jezera i Jadranskog mora. Njeni najbliži obronci udaljeni su oko 20–25 km od grada.

Najviši vrh Rumije nosi isto ime kao i planina, a visok je 1.595 m. Rumija je poznata po planinarskim stazama, panoramskim vidikovcima i snažnom kulturno-istorijskom značaju.

Od svih rijeka u Crnoj Gori, kroz Podgoricu protiču čak četiri: Morača, Ribnica, Zeta i Sitnica. Morača je glavna rijeka Podgorice i protiče kroz sam grad, a Ribnica se uliva u Moraču.

Podgorica je grad različitih naselja i stilova života, od istorijskih kvartova i urbanog centra, do velikih stambenih zona i mirnih prigradskih naselja. Najpoznatija naselja u Podgorici mogu se podijeliti na centralna, stambena i prigradska, a svako od njih ima prepoznatljiv karakter, infrastrukturu i način života.

Poznata naselja u Podgorici obuhvataju Stari Grad (Stara Varoš) kao istorijski centar, Moraču, Blokove kao popularne stambene dijelove, Zabjelo kao veliko i razvijeno naselje, ali i novije, luksuznije kvartove poput Dajbaba.

Kao što vam je do sad poznato, vrijeme u Crnoj Gori je uglavnom toplo i sunčano, sa blagim zimama na obali, i oštrim mrazevima u planinskom dijelu zemlje. Međutim, klima u Podgorici je nešto drugačija, budući da ima više vlage, pa se može kategorisati kao subtropska.

Iako se prijestonica Crne Gore nalazi na samo 35 km od jadranske obale, planina Rumija se ponaša kao prirodna barijera koja razdvaja jezero Skadar i Podgoricu od obale. Na ovaj način se ograničava uticaj obalskih vremenskih prilika na klimu u Podgorici.

Glavni grad Crne Gore je stjecište tri velike religiozne grupe – pravoslavaca, katolika i muslimana Sunita. Pravoslavni dio stanovništva glavnog grada dolazi uglavnom od strane crnogorskih i srpskih stanovnika. Muslimanski dio populacije je uglavnom bošnjačkog ili albanskog porijekla, dok su katolici uglavnom lokalna albanska manjina.

Najpoznatija dešavanja u Podgorici obuhvataju kulturne manifestacije, festivale, sportske događaje i gradske proslave koje se održavaju tokom cijele godine i daju poseban ritam životu glavnog grada. Izdvajamo:

• Ljeto u Prijestonici gdje se organizuju brojni koncerti, pozorišne predstave i filmske projekcije.
• Podgorički sajmovi: Tradicionalne manifestacije sa fokusom na gastronomiju i kulturu.
• Grad teatar Podgorica – Pozorišni i scenski programi domaćih i regionalnih autora.
• FIAT – Festival internacionalnog alternativnog teatra – Jedan od najznačajnijih alternativnih teatarskih festivala u regionu.

Kao glavni grad Crne Gore, Podgorica ima zadatak da vam se dopadne. Ako razmišljate šta vidjeti u Podgorici, istražite  popularne znamenitosti koje preporučujemo.

Budući da Podgorica kao glavni grad Crne Gore vjerovatno ima najbogatije istorijsko nasljeđe u njenoj unutrašnjosti, ne čudi što je domaćin jednoj od najvažinijih znamenitosti u zemlji – mostu na Ribnici. Most je prvobitno građen kao kontrolni punkt na ulazu grad, dok polako nije počeo da se razvija u samostalno nasellje. Osnovali su ga Rimljani u 5. vijeku, a kasnije je renoviran za vrijeme Otomanske imperije.

Stari grad Podgorice zvani Stara Varoš možda nimalo ne nalikuje poznatim primorskim gradovima Crne Gore, kao što su Kotor, Budva i Herceg Novi, ali definitivno posjeduje istorijsku važnost. Izgrađen je za vrijeme turske vladavine, a sada je četvrt gdje možete pronaći juvelirnice, restorane ili butike.

Bombardovanje Podgorice za vrijeme Drugog svetskog rata je uništilo i veliki dio Starog grada, pa sad samo možete vidjeti tursku džamiju i Sahat kulu kao svjedoke nekadašnje vladavine Otomanskog carstva.

Iako je veliki broj artefakata izložen u staroj prijestonici Crne Gore (Cetinju), Podgorica je ipak uspjela da sačuva i izloži neke od njih, prevenstveno one koji se odnose na Duklju. Postavka muzeja prikazuje interesentan prikaz svakodnevnog života, kao i artefakte koji su pronađeni u Duklji. Pored arheoloških nalaza, izloženi su i etnografski, istorijski i kulurno-istorijski nalazi.

Nešto što definitivno niste znali jeste to da je glavni grad Crne Gore dom najvećeg neprekinutog vinograda u Evropi. Taj vinograd je u vlasništvu najpoznatije crnogorske vinarije – Plantaže. Vina sa ovih plantaža je nemoguće zaobići – sve taverne i restorani služe njihova vina.

Ako ste ljubitelj vina i želite da probate neka od domaćih crnogorskih proizvoda, obavezno posjetite vinski podrum Plantaže Šipčanik i degustirajte brojna vina. Degustacija takođe uključuje i vožnju turističkim vozom, sa turom koja obilazi i vinski podrum Šipčanik, kao i turu koja uključuje stručne savjete prilikom degustacije.

Ovaj prirodni spektakl je kratkom vožnjom udaljenom od Podgorice. Prilikom izleta je moguće napraviti predah u obližnjem restoranu, u lijepoj bašti koja ima stolove u neposrijednoj blizini rijeke Cijeva, a na meniju su klasična crnogorska jela na bazi mesa i ribe.

Da biste vidjeli vodopad, potrebno je da prođete baštu na otvorenom i restoran. Prelijep pogled koji se pruža na vodene slapove svuda oko vas oduzima dah. Preporučujemo da vodopad Cijevna posjetite u proljeće, zbog sušnih ljetnjih dana koja mogu djelimično da isuše vodopad tokom najtoplijih mjeseci.

Takođe, ukoliko imate djece, njima će se ovo mjesto posebno svidjeti jer već pomenuti restoran, u svojoj bašti ima male slatke životinje sa kojima je dozvoljeno igrati se i maziti.

Već smo nekoliko puta pisali o Duklji, a razlog za to leži u činjenici da je jedno od najljepših mjesta u cijeloj Crnoj Gori, posebno kada je u pitanju kulturno nasljeđe i arheološki značaj. To je ilirsko utvrđenje koje je nastalo prije 2000 godina, sa nekropolom koja sadrži preko 300 grobnica koje datiraju do prvog vijeka.

Hram Hristovog Vaskrsenja je glavni i najveći pravoslavni hram u Crnoj Gori, smješten u centru Podgorice. Osnovan je 1993. godine, što ga čini veoma “mladom” crkvom. Smješten je na otvorenom polju, okružen spomenicima, od kojih neki datiraju iz 9. vijeka.

Hram je poznat po svom specifičnom izgledu. Kamene ploče u donjem dijelu hrama su velike i grube, ali kamen postaje sve finiji i glađi, što duže gledate u ovo pravoslavno zdanje. Crkva takođe ima i prelijepe ukrase, dok je unutrašnjost dekorisana freskama i muralima.

Ako do sada niste bili u prilici da posjetite pravoslavnu crkvu ili manastir, trebalo bi da znate da postoji određeni set pravila koje je potrebno poštovati kada je u pitanju dres kod. Ovo se odnosi na sve pravoslavne hramove, bez obzira na to da li se nalaze u glavnom gradu Crne Gore ili negdje drugdje. Ulazak u crkvu treba da bude praćen skromnim odijevanjem, sa prekrivenim ramenima i koljenima.

Ako želite da pokažete poštovanje, napravite znak krsta prije ulaska i izlaska iz crkve, kupite svijeće i zapalite ih u crkvenoj kapeli. Ovo je način da Boga pitate za blagoslov za svoju porodicu i za sebe. U kapeli postoje dva nivoa za svijeće – gornji i donji. Ako se molite za žive, svijeću zapalite na gornjem dijelu, jer je donji dio rezervisan za mrtve.

Kada je u pitanju glavni grad Crne Gore i njegova istorija, može se reći da predstavlja zanimljivo štivo kroz vijekove, povijest koja je ostavila traga ne samo na njenu infrastrukturu, već i na način života lokalnog stanovištva. Prijestonica Crne Gore osim što je glavni administrativni centar, takođe je i grad koji je uspio da promjeni svoje ima čak 5 puta tokom svoje burne istorije, a evo i šta istorija kaže.

Neki od najstarijih kulturnih slojeva pokazuju da je glavni grad Crne Gore, odnosno njegova teritorija, vjerovatno bio naseljen još za vrijeme kamenog doba, ali za to još uvijek nema dovoljno čvrstih dokaza. Međutim, takvih dokaza ima i više nego dovoljno kada je u pitanju postojanje ilirskog i rimskog naselja poznatog kao Birziminium, koji se nalazio na ušću rijeka Ribnice i Morače.

Za vrijeme Ilira, ovo područje su naseljavala dva plemena: Labeati i Dokleati. Dokleati su se naselili u dolini rijeke Zete, gdje su im topografija terena i plodno riječno zemljište išli na ruku, što im je omogućilo bolju poziciju za trgovinu, čime su osigurali siguran ekonomski rast.

Zahvaljujući ovom razvoju događaja, njihovo naselje, Duklja, postalo je centar tadašnje rimske provincije Prevalis, a danas je jedno od najvažnijih, ako ne i najvažnije, arheološko nalazište u zemlji. Zahvaljujući sakupljenom arheološkom materijalu može se okvirno procijeniti da je Duklju naseljavalo između 8 i 10 hiljada ljudi, što nije mala cifra za to doba. Taj broj ljudi je vjerovatno bio i glavni faktor koji je osigurao napredak trgovine i stabilan ekonomski rast.

Moglo bi se reći da je prosto bilo predodređeno da se glavni grad Crne Gore nađe baš u ovoj oblasti, budući da je tako bilo i u prošlosti, još prije nego što je Zetska oblast bila zvanično definisana u 11. vijeku. Glavni grad Zetske oblasti je bila Ribnica, koja je kasnije promijenila ime u Podgorica.

Podgorica je pod tim imenom prvi put pomenuta 1326. godine, u dokumentu koji se čuva u Kotoru, gdje se tačno navodi brdo Gorica koje se nalazi u sjevernom dijelu grada. Međutim, tokom srednjeg vijeka, Podgorica je uspjela da postane važan, kulturni, vjerski i trgovinski centar, najviše zahvaljujući dobrom položaju – dolina rijeke Zete učinila ju je važnom raskrsnicom u međunarodnoj trgovini.

Koliko god da je grad napredovao, prijestonica Crne Gore kao da je uvijek bila na ivici haosa – 1484. je pokorena od strane Turaka, nakon čega je nastupila vladavina koja je potrajala nešto više od 4 vijeka. Tokom ovog perioda Crnogorci nikako nisu mirovali, konstantno se boreći protiv osvajača, dok nisu dobili nezavisnost 1878. godine.

Kada su na istorijsku scenu stupili prvo Prvi pa Drugi svjetski rat, nemiri koje je koje istorijska povijest Podgorice pretrpjela do tog perioda su samo dobili drugu dimenziju. U Prvom svjetskom ratu Podgorica je bila okupirana od strane Austrijanaca, i oslobođena 1918. U periodu između ratova, njena populacija je iznosila 13 hiljada duša, sve do Drugog svjetskog rata, kada se to promijenilo.

Nakon izbijanja Drugog svjetskog rata Podgorica je bombradovana 17 puta, čime je skoro potpuno uništena. Pošto su se ratovi završili, glavni grad Crne Gore je otočeo svoj novi život kao Titograd, ili Titov grad, koji je sad dobio novo ruho – prepoznatljive socijalističke zgrade, stambene blokove, parkove i niz identičnih ulica. Danas Podgorica posjeduje modernu infrastrukturu koja se može uporediti sa ostalim evroskim gradovima

Stara kraljevska prijestonica Cetinje je osnovana 1482. godine od strane Ivana Crnojevića, župana Zete. Cetinje nema ni približno tako dugu istoriju kao Podgorica, i motiv za njegovo osnivanje leži prije svega u želji da se izbjegne invazija Turaka – pokušaj koji se završio neslavno.

Zahvaljujući svojoj poziciji, Cetinje je trpjelo napade i Turaka i Mlečana, što se nastavilo i tokom 16. i 17. vijeka. Važnost Cetinja se ogleda prije svega u njegovoj kulturnoj zaostavštini – Crnojević je na ovom mjestu podigao dvor i osnovao manastir Cetinje, koji je danas jedan najvažnijih manastira u Crnoj Gori, i simbol njene kulturne baštine.

Cetinje je takođe bilo jako posvećeno prosvjetiteljstvu, budući da je ovdje osnovana prva štamparija koju je jugoistočna Evropa vidjela.

Prema posljednjem zvaničnom popisu stanovništva, Cetinje ima oko 14.000 stanovnika.

Od tog broja, približno 13.000 ljudi živi u urbanom dijelu Cetinja, dok ostatak stanovništva pripada prigradskim i seoskim naseljima koja administrativno pripadaju Prijestonici Cetinje.

Cetinje je bilo prva prijestonica Crne Gore, proglašena nakon oslobođenja od Turaka 1878. godine. Nakon što je Crna Gora proglašena kraljevinom 1910. godine, Cetinje je postalo važan kulturni i politički centar. Međutim, Svjetski ratovi su došli i prošli, a Podgorica je proglašena za novi glavni grad Crne Gore, gdje je premješten i Parlament. Danas se u Cetinju nalazi samo predsjednička rezidencija.

Nadamo se da vam se dopala ova šetnja kroz istoriju u priču o glavnom gradu Crne Gore, i takođe se nadamo da smo uspjeli da vas inspirišemo da je posjetite. Možda je malo “zabačena”, naročito ako ste iznajmili apartman u našoj predivnoj Porto Montenegro marini, ali vjerujte nam da je vrijedna obilaska. Vjerujemo da ćete na ovaj način najbolje naučiti istoriju naše male zemlje, i tako je upoznati još bolje.